3 vragen aan OMGEVING over biodiversiteit: natuurpositieve buurten ontwerpen
Steden zijn alleen toekomstbestendig als natuur deel uitmaakt van de oplossing. Daarom is biodiversiteit een kernwaarde bij Revive, en een leidend principe in elk project.
Om die ambitie waar te maken, werkt Revive samen met landschaps- en stedenbouwkundig bureau OMGEVING aan verschillende belangrijke projecten, waaronder Komet in Mechelen en het bekroonde Minerve in Edegem. Samen creëren we buitenruimtes waar biodiversiteit en levenskwaliteit elkaar versterken. We stelden Luc Wallaeys, Landschapsarchitect bij OMGEVING, drie vragen over de toekomst van biodiversiteit in stadsontwikkeling.
1. Welke ontwerpprincipes hebben de grootste impact op biodiversiteit?
Landschapsarchitectuur heeft de afgelopen jaren een grote transformatie doorgemaakt. Vroeger werd van buitenruimtes verwacht dat ze de architectuur van het project zelf weerspiegelden. De architecturale stijl liep door tot in de directe omgeving. De laatste jaren is deze aanpak volledig veranderd. Vandaag zorgt de landschapsarchitect ervoor dat het project past binnen zijn omgeving, waarbij het bestaande natuurlijke landschap de belangrijkste inspiratiebron vormt.
Deze evolutie leidt tot heel andere soorten groene ruimtes. Waar vroeger keurig onderhouden, sterk vormgegeven tuinen de norm waren, is nu een losser en natuurlijker aanpak de standaard geworden. Deze trend weerspiegelt het groeiende besef dat verder biodiversiteitsverlies schadelijk zou zijn voor onze leefomgeving.
Zonnige tuinen zijn vervangen door schaduwtuinen, afwateringssystemen door wadi’s, gazons door bloemenweides, bloemperken door plantengemeenschappen, sierstruiken door vruchtdragende struiken, en exotische bomen door inheemse soorten. Elk van deze aanpassingen zorgt voor een positieve impact op de biodiversiteit.
2. Hoe combineer je biodiversiteit met de verwachtingen van bewoners op het gebied van onderhoud, veiligheid en esthetiek?
De grootste uitdaging is ongetwijfeld het introduceren van een nieuwe esthetiek. Iedereen houdt van beelden van natuur, maar niet per se wanneer die vertaald worden naar hun eigen directe leefomgeving. Het principe van netheid zit diep verankerd. Een nette, goed onderhouden tuin wordt vaak gezien als een verlengstuk van een opgeruimd huis. Ironisch genoeg vertellen we mensen, net nu robotmaaiers het maaien vrijwel moeiteloos hebben gemaakt, dat het eigenlijk beter is om maar twee keer per jaar te maaien. Wat doen we dan met die robotmaaier? Het is geen eenvoudige discussie.
Er kan natuurlijk nog steeds een stuk kortgemaaid gras in de tuin zijn, maar misschien niet overal. We bevinden ons momenteel in een overgangsperiode die nog enkele jaren zal duren. Na verloop van tijd zullen onze groeiende ecologische kennis en de noodzaak om ons aan te passen aan de klimaatverandering leiden tot een andere tuinesthetiek – eentje die steviger verankerd is in de kenmerken van de lokale natuurlijke omgeving.
3. Welke ontwikkeling/trend zal volgens jou de komende jaren het grootste verschil maken voor biodiversiteit in stadsontwikkelingen?
Klimaatverandering en de snelle achteruitgang van de biodiversiteit zullen de manier waarop we stadsontwikkelingen bedenken fundamenteel veranderen. Elk nieuw project zal zich in toenemende mate moeten verantwoorden op het vlak van bodem, water, natuur, schaduw, circulair materiaalgebruik en andere milieufactoren. Hoogwaardige leefomgevingen zullen zich onderscheiden door labels en normen die de aanwezigheid van groen, schaduw en biodiversiteitsprincipes centraal zetten.
Natuurgebaseerde oplossingen worden de nieuwe standaard. De centrale vraag zal steeds zijn: ‘Wat zou de natuur doen?’ Dat betekent zoveel mogelijk werken met materialen en oplossingen die inheems zijn in de streek.
Steden zullen zichzelf moeten omvormen tot biodiversiteitshotspots, of ze zullen steeds minder leefbaar worden. Het is dan ook in ieders belang dat er meer aandacht wordt besteed aan het groene karakter van onze dagelijkse leefomgeving.
De steden die zullen floreren, zijn de steden die deze transitie vandaag omarmen. Elke boom die we nu planten, zal pas over tien jaar echt betekenisvolle schaduw kunnen bieden. We dragen dus een enorme verantwoordelijkheid voor onze eigen toekomst en die van onze kinderen.